Znajdziesz nas również w mediach społecznościowych:

Archiwum, muzeum, miejsce pamięci. Inspiracja dla kolejnych pokoleń twórców i twórczyń. Jakie funkcje pełnią dziś historyczne pracownie artystyczne?


„Przestrzeń sztuki” to wirtualny spacer po pracowniach artystycznych, za pomocą filmów 360°. VR pozwala odbiorcy „wejść” w daną przestrzeń i obejrzeć ją w całości. To widz decyduje na co patrzy, a nie kadrujące oko kamery. Tu właśnie P R Z E S T R Z E N N O Ś Ć odgrywa główną rolę. „Przestrzeń sztuki” to filmowa opowieść o miejscach, przedstawiona przez pryzmat artystów, dzieł sztuki i narzędzi. To pracownia jest główną bohaterką, której treść dopełniają ludzie i obiekty.

Pracownia Rodziny Jarnuszkiewiczów

 

Miejsce to, przez lata było ważnym obszarem życia twórczego i zawodowego dla kolejnych pokoleń Rodziny Jarnuszkiewiczów. Początkowo pełniło funkcję pracowni metaloplastycznej, później rzeźbiarskiej. Mieczysław Jarnuszkiewicz i jego syn Wojciech otrzymali ją od Miasta w latach 50. Wcześniej w 1945 roku, w zrujnowanym jeszcze mieście, ojciec i syn swoje pierwsze prace wykonywali dla Biura Odbudowy Stolicy w bardzo trudnych warunkach w baraku. Kiedy tylko tę część pierzei Rynku Nowego Miasta odbudowano w stylu nawiązującym do XVIII architektury, a z fasadami pokrytymi już nowoczesną polichromią, to pomieszczenie na parterze w kamienicy przy numerze 21 przekazano Mieczysławowi na stworzenie w nim profesjonalnej, metaloplastycznej pracowni. W tym właśnie lokalu stworzyli nowe, doskonałe warunki do kontynuowania artystycznej pracy, współpracując ściśle z Wydziałem Architektury Zabytkowej i wykonując zamówienia dla dynamicznego zespołu architektów Biegańskiego i Zachwatowicza. Na podstawie dokumentacyjnych rysunków i szkiców Mieczysław i Wojciech wykonywali w pracowni ozdobne lukarny, żygacze, dekoracje i zwieńczenia staromiejskich dachów i kamienic.

Wojciech mistrzowsko posługujący się techniką repusu wykonał między innymi klasycyzujące głowice kolumn w zwieńczeniu wieży Kościoła Św. Anny  znanego  wszystkim Bazyliszka, Krokodyla i inne miedziane szyldy sklepów i restauracji,  które już na stałe wpisały się w plastyczny krajobraz odbudowanej Stolicy. Z czasem, do tego zespołu dołączył drugi syn Mieczysława,  Jerzy, który studiując jeszcze na Akademii Sztuk Pięknych często wpadał do pracowni ojca.  Gdy była pilna potrzeba, wspierał rodzinny zespół perfekcyjnym już wtedy rysunkiem i swoimi projektami. Przyglądając się spawalniczej biegłości swojego młodszego brata Wojciecha, Jerzy, zainspirował się jego techniką łączenia blach  i tak zrodził się pomysł pierwszych, abstrakcyjnych rzeźb łączonych wyraźnym,  grubym,   niczym nie wygładzonym spawem.

Kiedy ukończono odbudowę Starówki, zlecenia  i zapotrzebowanie na misterne metalowe detale architektoniczne zmniejszyły się na tyle, że Wojciech utracił możliwość utrzymywania swojej rodziny. W tej sytuacji przyszedł  mu z pomocą najstarszy brat – Zbigniew, przebywający od 1939 roku za granicą i zaprosił całą rodzinę Wojciecha do Kanady.

 

Po emigracji Wojciecha w 1962 roku i śmierci Mieczysława w 1965 roku, pracownię przejął najmłodszy z braci Jarnuszkiewiczów – Krystyn wraz z żoną Anną, którzy  dopiero co ukończyli Wrocławską Akademie Sztuk Pięknych. Krystyn i Anna rozpoczęli kolejny, rzeźbiarski  etap twórczej działalności pracowni.

 

Dziś miejscem opiekuje się Maria Komorowska, artystka, wnuczka Mieczysława i siostrzenica braci Jarnuszkiewiczów. Pielęgnuje pamięć po poprzednich gospodarzach, organizuje wystawy kolejnych twórców związanych z Jarnuszkiewiczami, a także wykorzystuje potencjał przestrzeni do własnych projektów artystycznych.

Pracownia Zbigniewa Maleszewskiego

 

Pracownia przy ul. Bugaj 15/17 w Warszawie, w której mieszkał i pracował Zbigniew Maleszewski,  stanowi modelowy przykład autorskiej pracowni artystycznej, działającej w tkance miejskiej przez ponad pół wieku. Pracownia ta jest wspaniałym, zachowanym przykładem wnętrz z lat 60. w budynku będącym częścią odbudowywanego Starego Miasta.

 

To ponad sześciometrowe pomieszczenie z antresolą, wspaniałą biblioteką, zbiorami kolekcjonerskimi sztuki, rzemiosła artystycznego, militariów, okazów geologicznych i przyrodniczych, jest świadkiem całej powojennej historii Warszawy wraz ze zbiorami sięgającymi XVIII wieku. W piwnicy należącej do tego lokalu mieściła się w latach 80. tajna drukarnia Solidarności. Zachował się z tych czasów sprzęt drukarski oraz „bibuła” drukowana w tej drukarni. W 2010 roku, przy okazji odznaczenia Gloria Artis, Maleszewski otworzył na skwerze należącym do wspólnoty mieszkaniowej Bugaj 15/17 Stałą Galerię Plenerową – dużą ekspozycję własnych rzeźb w kamieniu. Rzeźby Zbigniewa Maleszewskiego są też wyeksponowane na skwerach przy ul. Bugaj – na przeciwko Galerii Stara Prochownia.

Zbigniew Maleszewski (1924 – 2017) to wybitny artysta, architekt i rzeźbiarz, inspirator Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, były żołnierz AK, uczestnik Powstania Wileńskiego, odznaczony m.in Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Gloria Artis. Ukończył Wydział Architektury na Politechnice Warszawskiej, odbył praktyki w pracowni Le Corbusiera w Paryżu, przyjaciel Oskara Hansena. Czynnie uczestniczył w odbudowie powojennej Polski. Ukończył także studia na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Jego tworzywem był kamień – marmur, granit, bazalt, serpentynit i sjenit. Twórczość rzeźbiarską uzupełniał pisarstwem (rozważania filozoficzne, twórczość autobiograficzna, relacje z podróży). Odbył liczne podróże artystyczne po Europie, Afryce, Azji i Ameryce. W rzeźbiarskiej twórczości Maleszewskiego wyróżnić można poszukiwania ekspresji poprzez organiczną i prowokującą formę, dialog z przestrzenią poprzez bryłę, czy dążenie do poznania materii jako materiały i nieskończoności wymiarów.

 

Więcej o artyście znaleźć można na stronie Fundacji na Rzecz Rzeźby Polskiej im. Zbigniewa Maleszewskiego.

Projekt powstał w ramach programu m. st. Warszawa „Popularyzacja warszawskich pracowni artystycznych”.

 

Historyczne pracownie artystyczne stanowią element tożsamości kulturowej Warszawy. Stanowią wymierną pamiątkę po wielu zasłużonych dla warszawskiej kultury i sztuki osobach, są miejscami przechowywana spuścizny artystycznej oraz realizacji nowych projektów wizualnych, artystycznych i kulturalnych! Mając to na uwadze Prezydent Warszawy powołała zespół ekspertów, pod nazwą Zespół do spraw Warszawskich Historycznych Pracowni Artystycznych, składający się z przedstawicieli: organizacji pozarządowych, warszawskich uczelni artystycznych i humanistycznych, placówek muzealnych oraz reprezentantów organizacji społecznych. Grupę złożoną z szesnastu osób, które społecznie, w oparciu o posiadane doświadczenie oraz wiedzę zawodową, podjęły się trudu opracowywania zasad ochrony, dokumentowania i promowania historycznych pracowni artystycznych oraz ich zasobów stanowiących różnorodny, barwny i bogaty dorobek artystów związanych z Warszawą.

 

Żródło: zabytki.um.warszawa.pl/historyczne-pracownie-artystyczne

Projekt zrealizowała Fundacja Wirtualne Horyzonty we współpracy z Marią Komorowską (Pracownia Rodziny Jarnuszkiewiczów) oraz Krzysztofem Langiem (Fundacja na Rzecz Rzeźby Polskiej im. Zbigniewa Maleszewskiego)

 

Projekt współfinansuje m.st. Warszawa

 

Warszawa 2020